CaféCollege over ICT en Bouw projectmanagement

ICT speelt een steeds grotere rol bij bouwprojecten. Een goede ‘match’ tussen ICT- en bouwprojectmanagement is daarom cruciaal voor het welslagen van een project. Problemen bij een aantal tunnels bijvoorbeeld tonen echter aan dat er zeker nog ruimte voor verbetering is. Waar liggen precies de problemen? En hoe kun je die in de toekomst voorkomen? Hierom draait het CaféCollege dat op donderdag 10 maart plaatsvindt aan het Haagse Plein 1813.

  • 02-09-2011
  • Blog

Je hebt elkaar hard nodig om oplossingen te vinden

De vijfendertig aanwezigen nemen deel aan een interactieve bijeenkomst. Onder leiding van moderator Arjan Jonker van KWD Resultaatmanagement buigen ze zich over een aantal stellingen. Stilzitten is er niet bij. À la het vroegere tv-programma ‘Ren je Rot’ spoeden de deelnemers zich per stelling naar het antwoord dat hun voorkeur heeft: A, B, C of D. Een vierkoppig forum van ervaringsdeskundigen laat eveneens zijn licht schijnen over de aangeroerde onderwerpen. Dit forum bestaat uit projectdirecteur Maarten Janknegt van civiele bouwer Mobilis, Landelijk Tunnelregisseur Hans Ruijter van Rijkswaterstaat, kwartiermaker proces- en projectmanagement Robert-Jan van Bottenburg van de Rijksgebouwendienst en Remco Verschoor, afdelingshoofd ICT projectmanagement bij de Data-ICT-Dienst van RWS.

Binair

Over de oorzaak van de problemen bij projecten met een groot ICT-bestanddeel bestaat een tweedeling onder de deelnemers. Zo vindt een meerderheid van de zaal dat asfalt en beton beter gemanaged worden dan ICT omdat infraprojectmanagers geen grip op ICT hebben. Binnen het forum is juist de opvatting dominant dat bij beton kleine constructiefoutjes meestal geen gevolgen hebben. ICT is daarentegen binair: het systeem werkt of het werkt niet en hier zit niets tussen.
Over de oplossingen voor de geconstateerde problemen is er ook verdeeldheid. Minder complexe systemen bouwen en ICT onder strikte condities uitbesteden aan leveranciers blijken de meest populaire antwoorden. Enkele aanwezige ICT’ers vinden echter dat de rijksoverheid meer moet investeren in eigen ICT-kennis. En dan niet alleen binnen ICT-onderdelen, maar organisatiebreed. ‘Anders kun je dergelijke projecten niet op een verantwoorde manier uitbesteden’, aldus forumlid Verschoor. Ruijter vindt dat Nederlanders de neiging moeten bedwingen om steeds opnieuw het wiel uit te vinden. ‘We moeten meer gebruikmaken van wat elders al is bedacht. Tunnels zijn in grote lijnen allemaal hetzelfde.’
Dick van Klaveren van RWS relativeert de aandacht voor complexe veiligheidssystemen voor tunnels. ‘Gechargeerd gezegd denk ik dat een wettelijk verbod van keukentrappen meer veiligheidswinst oplevert dan ICT in tunnels.’ Jan Derks van ProRail vraagt zich af of de overheid niet eens pas op de plaats moet maken. ‘De veiligheidseisen worden nu steeds aangescherpt als er ergens iets gebeurt met een tunnel. Misschien moeten we zelf eens proactief de eisen op een rijtje zetten waaraan een tunnel moet voldoen. Dan kan de markt vervolgens met een integrale oplossing komen.’

Beschikbaarheid

Hoe positioneer je ICT binnen een complex bouwproject? Bij deze stelling staan de neuzen evenmin dezelfde kant op. Een ICT-manager naast de projectmanager, ICT onderbrengen bij de contractmanager, ICT als apart domein binnen een project: al deze ideeën hebben aanhang. Het is overigens niet alleen de overheid die worstelt met de positionering van ICT, maakt Janknegt duidelijk. In de markt is dit proces ook nog volop gaande. ‘Bij de aanleg van de 2e Coentunnel zat 400 miljoen euro in civieltechnisch werk en 100 miljoen euro in installaties. Van die installaties is ICT maar één onderdeel. Dus daar gaat niet vanzelf de meeste aandacht naar uit. Maar ICT is uitermate belangrijk voor de beschikbaarheid van een tunnel. En je wordt als marktpartij betaald op basis van die beschikbaarheid in de operationele fase. Elke seconde kan dat kruis bij de tunnel zomaar op rood springen, met alle gevolgen van dien. Daarom moet je het civieltechnische en het ICT- en installatiedeel vanaf het begin bij elkaar brengen. Ik zie overigens de nodige hoopvolle ontwikkelingen op dit gebied.’

Gezicht

Na een korte pauze blijkt dat ICT-problemen niet alleen voorkomen bij infrastructuurprojecten. Wat te denken van een beveiligings- en toegangssysteem voor een gebouw dat na een software upgrade prompt dienst weigert? Pas jaren later is het probleem definitief uit de wereld. De leverancier heeft dan net zoveel geld besteedt aan de oplossing als hij heeft verdiend aan de verkoop van het systeem. ‘De leverancier kende zijn eigen systeem niet’, vertelt Van Bottenburg. ‘Zo’n geïntegreerd systeem met zoveel functies en pashouders bestond ook nog nergens ter wereld. Het was zo complex geworden dat hij uiteindelijk mensen uit Australië heeft moeten invliegen om het probleem op te lossen.’ RGD-collega Peter Langeveld denkt dat de ICT-problemen bij gebouwen over het algemeen meevallen. ‘Bij ons heeft de klant een gezicht. Bij infrastructuurprojecten is de omgeving veel complexer.’

Investeren

De ‘schuldvraag’ blijft evenmin onbesproken tijdens de bijeenkomst. De meningen lopen uiteen. De één wijt vertraging bij projecten met een sterke ICT-component aan de opdrachtgever. Die weet immers vaak niet precies wat hij wil. Het te laat betrekken van ICT bij een project door de projectdirecteur, procedures en aspecten vanuit de omgeving en gebrekkige kennis van en uitvoering door de hoofdaannemer – waardoor het ICT-deel in de knel komt – hebben evenzeer aanhang. Volgens Ruijter zit in alle genoemde aspecten een kern van waarheid. Hij pleit voor het investeren in de relatie tussen de betrokkenen binnen markt en overheid. ‘Er gebeurt een hoop tijdens de looptijd van een complex project. Je hebt elkaar dan hard nodig om oplossingen te vinden.’
Janknegt knikt instemmend. ‘Er is nogal wat veranderd bij het aanbesteden van een tunnel. Vroeger kwam Rijkswaterstaat met een gedetailleerde eisenlijst. Die hoefden wij alleen maar uit te werken en vervolgens uit te voeren. Nu wordt er functioneel gespecificeerd. “Doet u maar een veilige tunnel”. Maar wat is veilig? De markt loopt hierdoor vaak al aan het begin van het project vast.’

Podium

RWS’er Sonja van Steekelenburg legt de bal bij de ICT’ers zelf. ‘Waarom zijn zij niet proactiever? Ze moeten eerder in het project aandacht vragen voor de ICT-aspecten.’ Sacha Klinkhamer van de Rijksgebouwendienst denkt dat de projectmanager een handje kan helpen om het belang van ICT zichtbaar te maken. ‘Bij het project Het Nieuwe Rijksmuseum heb ik de betrokken ICT’ers bewust op het podium gezet tijdens de startbijeenkomst.’ De aanwezigen zijn het met elkaar eens dat er vooral op cultuurgebied nog stappen te zetten zijn: zowel bij de opdrachtgever als bij de opdrachtnemer en zowel in de civieltechnische als in de ICT-hoek.

Het CaféCollege eindigt overigens met een positieve noot. Alle aanwezigen denken dat ICT uiteindelijk net zo goed gemanaged gaat worden als asfalt en beton. Al zal dat volgens sommigen met vallen en opstaan gaan. Van Bottenburg: ‘Maar uiteindelijk hebben we geen keuze. Die integrale aanpak komt er.’

  • Arjan Jonker

    Senior Project- en Programmamanager

    Brengt activiteiten op gang, versnelt waar nodig en plaatst problemen in een breder kader. Analyseert hoofd- en bijzaken snel en trefzeker, heeft inhoudelijk én bestuurlijk overzicht. Sterke resultaatgerichtheid met een flexibele instelling die niet ontmoedigd raakt bij tegenslag.

    Meer over Arjan Jonker

  • Arjan Jonker

Wil je meer weten?

We vertellen je graag meer over onze aanpak van het succesvol managen van projecten en programma’s.

Bel ons op 030 – 600 47 79 Stuur ons een bericht